Tabs Mới Nhất

Bend, overbend là gì?

Bend, overbend là gì?
Bend là kỹ thuật thay đổi độ trầm bổng (cao độ) của một nốt nào đó trên cây harmonica theo hướng giáng xuống (trầm xuống) bằng cách thay đổi hình dạng và kích thước của đường khí của người chơi, cụ thể là thay đổi tư thế của môi, lưỡi và họng, để thay đổi sự cộng hưởng tần số rung của không khí nào đó mà khác với tần số mặc định (tần số khi chơi bình thường) của (các) lưỡi gà. Bend có nghĩa đen là “uốn cong” trong tiếng Anh, nghĩa bóng trong môn harmonica là “làm trầm xuống”.
Về chiều hơi, bend ở chiều hơi thổi thì gọi là blow-bend, chiều hơi hút thì gọi là draw-bend. Blow-bend có vẻ như ít dùng hơn và khó hơn draw-bend.
Về số lưỡi gà cùng hoạt động trong một nốt bend, bend 1 lưỡi gà được gọi là bend lưỡi gà đơn (single-reed bend) hay bend kiểu có van (valved bend), bend 2 lưỡi gà được gọi là bend lưỡi gà kép (double-reed bend) hay bend kiểu kèn Blues (Blues-style bend). Bend lưỡi gà đơn khó hơn bend lưỡi gà kép.
Bend lưỡi gà đơn được áp dụng trên cây Blues gắn van nửa (half-valving), cây (diatonic) tremolo thông dụng ngậm đúng 1 lỗ và cây chromatic có nút bấm gắn van đầy đủ (full-valving).
Bend lưỡi gà kép được áp dụng trên cây Blues thông thường, cây Blues công nghệ lưỡi gà bổ sung và cây diatonic tremolo thông dụng ngậm 1 cặp lỗ đơn trái-phải.
Bend lưỡi gà đơn chỉ áp dụng được cho 1 lưỡi gà nào đó khi chiều hơi bend và chiều hơi bình thường của lưỡi gà đó là như nhau.
Bend lưỡi gà kép chỉ áp dụng được cho 1 cặp lưỡi gà khi 2 lưỡi gà trong cặp có chiều hơi bình thường ngược nhau, có độ trầm bổng bình thường khác nhau và chiều hơi bình thường của lưỡi gà bổng hơn giống với chiều hơi bend.
Bend lưỡi gà đơn có tầm cao độ rộng hơn bend lưỡi gà kép.
Có 2 ứng dụng của bend trong chơi nhạc, đó là “luyến trang điểm/ hoa mỹ” và “chơi một nốt (hẳn hoi)”.
- Trong luyến hoa mỹ, người chơi luyến từ nốt này sang nốt khác, từ trên xuống dưới thì bằng bend và từ dưới lên trên là bằng nhả bend (unbend, nghĩa là đưa 1 nốt từ bend nhiều hơn sang bend ít hơn hoặc hết bend), hoặc tạo hiệu ứng méo âm hoặc ngân vibrato, sự dao động cao độ thường không đến 1 bán cung.
- Chơi một nốt hẳn hoi nghĩa là... chơi một nốt, nhưng nốt đó không phải là nốt có sẵn (nốt cơ bản, nốt mặc định) của cây kèn và có đặc trưng là bend tức thì (khởi đầu của cú bend là nốt bend ngay, không phải luyến từ nốt gốc xuống), thường có ngắt hơi, dao động cao độ ít nhất là 1 bán cung; đây chính là ý nghĩa của bend mà dân chơi harmonica vẫn thường đồn đại: dùng bend (tức thì) để bù đắp các nốt bị thiếu trên cây diatonic so với cây chromatic. Ấy thế mà trong thực tế, bend tức thì dường như vẫn khó hơn và người ta vẫn cứ bắt gặp bend méo tiếng và bend luyến nhiều hơn.
Over-blow thật ra chỉ là tên gọi của kỹ thuật over-bend mà áp dụng ở chiều hơi thổi.
Tương tự như bend, over-bend cũng dùng sự thay đổi hình dáng bên trong của đường khí người chơi để thay đổi thể tích cộng hưởng cho lưỡi gà. Tuy nhiên, kỹ thuật này lại có khá nhiều khác biệt.
Over-bend làm bổng cao độ của nốt gốc lên (over) thay vì trầm xuống.
Chỉ có 1 lưỡi gà phát âm thanh (rung) trong over-bend. Nếu có 1 lưỡi gà khác nằm trong luồng hơi over-bend, lưỡi gà đó phải có chiều hơi bình thường ngược lại với lưỡi gà kêu, có độ trầm bổng bình thường thấp hơn và xem như bị làm “tắc” (“choked”).
Over-bend chỉ làm kêu 1 lưỡi gà nào đó nếu chiều hơi over-bend và chiều hơi bình thường của lưỡi gà đó là ngược nhau. Điều này ngụ ý rằng một lưỡi gà sẽ kêu ở cả 2 chiều hơi xuôi và ngược miễn là điều kiện cho phép.
Over-bend chiều hơi thổi thì gọi là over-blow và chiều hơi hút thì gọi là over-draw chứ hầu như không ai gọi lằng nhằng là blow over-bend và draw over-bend cả. Do over-blow dễ làm và dễ bắt gặp hơn over-draw nên người ta hay nói nhiều về over-blow, lâu dần dẫn đến ngộ nhận rất phổ biến rằng over-bend chỉ có 1 chiều hơi thổi ra hoặc over-blow = over-bend. Thậm chí do chỉ nghe nói nhiều về draw-bend và over-blow mà người ta cũng tưởng nhầm rằng đây là cùng 1 kỹ thuật nhưng khác chiều hơi.
Over-bend hầu như chỉ áp dụng được cho các loại kèn không có van kiểu tiết kiệm hơi, tức là dùng cho kèn Blues và kèn diatonic tremolo thông dụng (ít nhất là về lý thuyết) và không dùng được cho kèn chromatic “chuẩn”.
Dù over-bend không quá khó làm đối với người đã biết bend nhưng vấn đề ở đây là chất lượng của nốt over-bend: rất khó đạt được đến mức có thể áp dụng vào chơi nhạc. Hầu hết mọi lúc thì âm thanh người ta có được là một mớ lộn xộn các tiếng rít chói tai, thậm chí là tiếng lẫn lộn của 2 lưỡi gà kêu cùng lúc. Một nốt over-bend “nghe được” phải sạch, nghĩa là chỉ do 1 lưỡi gà kêu, và phải đúng cao độ nhạc, muốn vậy nó đòi hỏi cả 3 yếu tố: kỹ năng người chơi, kỹ năng cải tạo cây harmonica Blues (“độ”) và bản thân cây kèn (hãng sản xuất nào, mẫu gì). Trong khi đó, bend chỉ cần kỹ năng chơi và một phần bản thân cây kèn là đủ (hầu như mọi cây Blues mới mua về là đã đạt yêu cầu). Chuyện một người chơi nào đó khi đã tập được một nốt bend thì rất hí hửng vì tưởng rằng nó là nốt over-bend thần thánh thì không phải là hiếm.
Over-bend cũng có 2 ứng dụng là luyến và nốt bổ sung nhưng ngược với bend, luyến over-bend thì rất rất khó. Christelle Berthon là một trong số rất ít các nghệ sĩ harmonica mà áp dụng thành công luyến over-bend.
Do over-bend khó hơn bend nhiều nên hãng Suzuki đã phát hành một loại kèn chuyên hỗ trợ over-bend, đó là cây OverDrive MR-300. Suzuki cũng phát hành cây UltraBend SUB-30 với công nghệ lưỡi gà bổ sung (X-Reed) đầy tính cách mạng, thay thế hoàn toàn over-bend khó khăn bằng bend lưỡi gà kép. Một phiên bản rẻ tiền hơn, dùng công nghệ van nửa (half-valving) bend lưỡi gà đơn thay cho X-Reed bend lưỡi gà kép, cũng tham gia thị trường là cây ProMaster Valved MR-350V.

Tài liệu này có nói về vai trò của bend, overbend đối với đa số người chơi harmonica LOẠI DIATONIC:
http://www.theharmonica.net/2018/03/mot-tai-lieu-ve-harmonica-hang-noi-ia.html

No comments

Chú ý:

- Nếu bạn thấy Tabs chuẩn xin bấm +1 hoặc Share bên dưới mỗi bài viết.
- Nếu bạn thấy Tabs chưa chuẩn xin Comment bên dưới chỗ chưa chuẩn và cách sửa của các bạn, hai việc này là để hoàn thiện Tabs.
- Nếu bạn muốn post Tabs lên Blog, xin Click vào đây hoặc post lên Group hoặc gửi tin nhắn cho chúng tôi tại Fanpage.
- Bạn muốn làm TÁC GIẢ của Blog, muốn post Tabs lên Blog (những bài mà Blog chưa có) xin Click vào đây

Cảm ơn các bạn đã quan tâm! Chúc vui :)