Xướng âm chromatic (chromatic solfege).


Xướng âm chromatic (chromatic solfege).
Xướng âm nghĩa là "hát" một bài nhạc bằng tên của các nốt, không phải lời bài hát. Đây không chỉ là một cách tập luyện, học thuộc bài nhạc và học lý thuyết âm nhạc mà còn là một cách thực hành "âm thầm" khi biểu diễn nhạc cụ. Khi chơi nhạc cụ, người chơi "hát thầm" lại "bài hát xướng âm" đã thuộc trước này trong đầu, đồng thời chơi nhạc cụ theo, với điều kiện là người chơi đã thuộc cách chơi mỗi nốt trên nhạc cụ trước rồi.
Vậy thì, xướng âm giúp người chơi nhớ thuộc lòng bài nhạc bằng "bài hát xướng âm" chứ không phải là chuỗi động tác chơi. "Bài hát xướng âm" gần gũi với ngôn ngữ nói, ngôn ngữ thơ văn, ngôn ngữ hát quen thuộc của con người hơn nên dễ nhớ hơn và nhớ được lâu hơn, còn chuỗi động tác chơi thì khó nhớ hơn, phải thực hành đi thực hành lại nhiều lần mới ghi nhớ được vào óc vì nó không quen thuộc với cách nhớ của con người, thêm nữa là nó khó nhớ lâu hơn và qua thời gian thì dễ bị sai lệch đi nhiều hơn.
Hơn nữa, một "bài hát xướng âm" có thể dùng chung được cho nhiều loại nhạc cụ khác nhau, nói cách khác là nhiều loại harmonica khác nhau, miễn là người chơi thuộc cách chơi các nốt riêng lẻ trên mỗi nhạc cụ ấy. Chuỗi động tác chơi chỉ đặc trưng cho một loại nhạc cụ, nói cách khác là đặc trưng cho một loại harmonica, nếu cùng chuỗi động tác chơi ấy được áp dụng vào loại nhạc cụ khác, lập tức bài nhạc sẽ nghe sai lệch đến mức không thể nhận ra được.
Mỗi nốt trong bài hát xướng âm được hát bằng chỉ một âm tiết, ví dụ như nốt Đô được hát là "Đô" chứ không phải "Đô-la", "Đô-la-lối" hay "Mĩ kim" để thích nghi được với bất cứ nhịp độ nhanh chậm nào của bài nhạc và để dễ phân biệt giữa các trường độ nốt.
Nếu các nốt trong bài nhạc chỉ là các nốt tự nhiên (không thăng giáng) thì xướng âm không gặp vấn đề gì vì mỗi nốt có tên chỉ một âm tiết, ví dụ như nốt Rê tên đơn giản là Rê. Tuy nhiên, nếu nốt là nốt thăng giáng thì người xướng âm sẽ gặp khó khăn vì vừa phải đảm bảo chính xác tên nốt, lại vừa phải phát âm tên nốt chỉ một âm tiết thôi. Ví dụ, nốt Rê thăng thì không thể xướng âm là "Rê thăng" được vì quá rườm rà, lại vừa không thể xướng âm ngắn gọn "Rê" được (mượn tên của nốt Rê) vì sẽ gây nhầm lẫn.
Cách xướng âm chromatic ra đời để giải quyết khó khăn đó, đơn giản là đặt tên mới một âm tiết cho các nốt thăng giáng. Tuy là tên mới nhưng các tên này vẫn giữ lại một ít đặc điểm của cách phát âm của nốt tự nhiên liền kề, giúp người xướng âm dễ nhớ hơn. Ví dụ, nốt Pha thăng có tên mới là Phi, giữ lại phụ âm "Ph" của nốt tự nhiên Pha liền kề nó.
Một cách xướng âm chromatic phổ biến là cách "5 nốt thăng/ 5 nốt giáng" (5 sharps/ 5 flats). Các nốt thăng giữ lại phụ âm đầu của nốt tự nhiên liền dưới nó, thay nguyên âm bằng "i"; đáng lưu ý là nốt Xon thăng có tên là Xi, là cách gọi tên trước đây của nốt B tự nhiên. Các nốt giáng cũng giữ lại phụ âm đầu của nốt tự nhiên liền trên nó, thay nguyên âm bằng "ê"; đáng lưu ý là nốt Rê giáng có tên là Ra để tránh trùng lặp. Nốt B có tên là Ti, là cách phát âm thông thường của người nói tiếng Anh, vừa vặn là không bị nhầm lẫn với Xi là tên nốt Xon thăng.
Cụ thể, xướng âm chromatic là như sau:
Đô=C, Đi/Ra=C#/Db, Rê=D, Ri/Mê=D#/Eb, Mi=E, Pha=F, Phi/Xê=F#/Gb, Xon=G, Xi/Lê=G#/Ab, La=A, Li/Tê=A#/Bb, Ti=B.

Thanh niên làm theo lời Bác (Đoàn ca).

Thanh niên làm theo lời Bác (Đoàn ca).
Tác giả: Hoàng Hòa.
Soạn Tabs: THG - TheHarmonica Group 
Tabs số harmonica diatonic tremolo kiểu châu Á 24 lỗ kép ghép với xướng âm giọng Đô trưởng (Ti thay thế cho Xi ở cách xướng âm trước đây):
Kết liên lại, thanh niên chúng ta cùng nhau đi lên.
7Xon4 5Mi4 3Đô4, 7Xon4 7Xon4 6La4 7Xon4 5Mi4 9Đô5 9Đô5 9Đô5
Giơ nắm tay thề, gìn giữ hoà bình độc lập tự do.
9Đô5 10Rê5 9Đô5 6La4, 6La4 9Đô5 6La4 7Xon4 5Mi4 3Đô4 5Mi4 7Xon4
Kết liên lại, thanh niên chúng ta cùng quyết tiến bước.
7Xon4 5Mi4 3Đô4, 7Xon4 7Xon4 6La4 7Xon4 5Mi4 11Mi5 11Mi5 11Mi5
Đánh tan quân thù, xây đắp cuộc đời hạnh phúc ấm no..
11Mi5 10Rê5 9Đô5 6La4, 6La4 9Đô5 6La4 7Xon4 7Xon4 11Mi5 10Rê5 9Đô5
Đi lên thanh niên, chớ ngại ngần chi.
9Đô5 9Đô5 9Đô5 9Đô5, 6La4 7Xon4 5Mi4 7Xon4
Đi lên thanh niên, làm theo lời Bác.
10Rê5 10Rê5 10Rê5 10Rê5, 9Đô5 10Rê5 9Đô5 11Mi5
Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền.
11Mi5 13Xon5 9Đô5 10Rê5 11Mi5, 6La4 6La4 6La4 9Đô5 7Xon4
Đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên.
7Xon4 6La4 7Xon4 6La4 5Mi4, 10Rê5 10Rê5 8Ti4 7Xon4 9Đô5